Geçtiğimiz hafta içinde bazı değerli okurlarımın yazılarımı imzalatma isteklerini yerine getirmek için Dünya Gazetesi’nde idim. Perşembe Rotası editörü sevgili Selçuk Onur’la İDO’nun satışını aramızda konuştuk.

İDO yabancılara satılabilir mi? Satılırsa ne olur? diye başlayan ve bu iki soru etrafında kümelenmiş bir sohbetti yaptığımız.

Sevgili Selçuk Onur’a dedim ki: İDO kabotaj hizmeti veren bir Türk şirketidir. Hizmetleri 815 Sayılı Kabotaj Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleriyle bağımlıdır.

Kabotaj Yasası’nın omurgasını Türk Bayrağı ve Türk insanı oluşturur. Türkiye’nin hükümranlık hakkı içindeki denizlerde deniz taşımacılığı yapma hakkı yalnız “Türk sancağını hamil sefain ve merakibe” özgülenmiştir. Yani yalnızca Türk bayrağı taşıyan gemilerle tekneler Türk denizlerinde taşıma hizmeti yapabilir (815 Sayılı Yasa:m.1/1).

Türk denizlerinde taşıma yoluyla ticaret yapma hakkı Türk insanına aittir (815 Sayılı Yasa: m.2).

Burada Türk bayrağı taşıyan gemi sorusu akla geliyor. Onu da TTK şöyle çözümlemiş:

“Her Türk gemisi Türk bayrağı çeker.

Yalnız Türk vatandaşlarının malı olan gemi Türk gemisidir. Şu kadar ki; Türk kanunları uyarınca kurulup da:

1.     Hükmi şahsiyeti haiz olan teşekkül, müessese, dernek ve tesislerin malı olan gemiler, idare uzvunu teşkil eden şahısların çoğunluğu Türk vatandaşı olmak,

2.     Türk ticaret siciline tescil edilmiş ticaret şirketlerinin malı olan gemiler, şirketi idare ve temsil etmeye yetkili olanların çoğunluğu Türk vatandaşı olmak ve şirket sözleşmesine göre oy çoğunluğu Türk ortaklarda b ulunmak, anonim ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde hisse senetleri nama yazılı ve ahara devri şirket idare meclisinin iznine bağlı  bulunmak,

şartlarıyla Türk gemisi sayılırlar (TTK: m.823).

Dolayısıyla TTK bir geminin Türk bayrağı çekebilme koşulunda Türk insanı veya Türk şirketi olmayı öngörmüş. Yabancı ortaklı Türk şirketinde ise yabancı ortak payının adıyla sanıyla belirtilmesi gerekiyor.  

Sevgili Selçuk Onur’la yaptığımız İDO’nun yabancılara satış sohbetinin özeti buydu.

Aklıma bir tekerleme geldi: “Şeytan aldı götürdü satamadan getirdi” diyen.

Çocukluğumuzda bir şeyi kaybettik mi bu tekerlemeyi söyler onu bu yolla bulmaya çalışırdık. Çoğunca da bulurduk hani! Keramet tekerlemede miydi, yoksa bizi daha iyi konsantre ederdi de o yüzden mi bulurduk, bilemiyorum!

Ama bulurduk.

İster misiniz, bugünkü Şehir Emini’nin Encümeninden aldığı yetki, bu tekerlemeye takılsın?

Ne de güzel olur…