Tankerler dünya ticaretini körükleyen gemilerdir. Her yıl ortalama 7 milyar ton yük dünyanın bir limanından diğerine taşınır. Bunun 2.5 milyar tonu da ham petrol ve petrol türevleridir.

Petrolün yerin altından çıkarılması eski bir geçmişe sahiptir. Ancak ticari anlamda üretilmesi 1850’li yıllara gider. Bu yıllarda Pensilvanya, özellikle de Pensilvanya’daki Titusville, petrol üretiminin ana odağı durumundaydı. Günlük 10 varille başlayan petrol üretimi 1860’lı yılarda 3000 varile kadar çıktı. Eldeki bilgilere bakılırsa ilk petrol taşımacılığı Elisabeth Watt adlı brig tipi yelkenli gemiyle yapıldı. Elisabeth Watt, 224 ton petrol türevi yükünü Filadelfiya’dan Londra’ya çekti. Petrol yerin altından çıkarıldıktan sonra rafine edilerek varillere kondu. Dolayısıyla ilk tankerler petrol türevlerini varillenmiş olarak taşıdılar. Hatta bunlar arasında tank bölmeli yapılmış Vaderland (2748 gt), Nederland (2839 gt)  ve Switzerland (2816 gt) gibi buharlı gemiler Kuzey Atlantik’te Amerika-Avrupa limanları arasında petrol türevleriyle birlikte yolcu da taşıdılar.

İnsanoğlunun teknik anlamda tankerle tanışması ise Glückauf ile olmuştur. Glückauf, tanklı dolayısıyla petrol türevlerini dökme halde taşıyabilen ilk gemidir. 3000 Tonluk Glückauf, modern tankerlerin de babası sayılır. Glückauf, bir gün farkla onu izleyen Bakuin (1669 gt) ve kısa bir süre sonra bölme tanklar şeklinde yapılmış İsveç bayraklı Petrola dönemlerinin Lloyd Register klaslı tankerleriydi. 1870’li yıllar Hazar Denizi’nde de petrol üretiminin başladığı yıllardır. Üretilen petrol türevleri Hazar Denizi’nde ve Volga Irmağı’nda yelkenli ağaç gemilerle taşınıp durdu. Hazar petrolü ilerleyen yıllarda Batum’dan tankerlere yüklenerek Uzakdoğu limanlarına da taşındı. Türk Boğazları’ndan geçerek ve takvimler 1892’yi işaret ederken!

Dünya petrol taşımacılığı 2002 yılında 2 milyar tona ulaştı. 1920’li yılların başında ise sadece 35 milyon ton! Türk Boğazları 90’lı yıllarla birlikte dünya petrol trafiğinin odaklarından biri olma sürecine girdi. Günümüzde yılda 160 milyon ton ham petrol Boğazlarımızı aşarak dünya denizlerine açılıyor. Geçen yıl (2009) İstanbul Boğazından 9000 dolayında tanker uğraksız geçiş yaptı; Çanakkale Boğazı’ndan ise 9600 dolayında. Günlük tanker geçişleri de Türk Boğazları’nda 25-26 tane. Dolayısıyla her saat başı bir tanker Boğazlarımızdan geçiyor!

Türk Boğazları, petrol yeryüzüne çıktı çıkalı, petrol trafiğinin bir biçimde odağı olma özelliğini korudu. Geçmişten günümüze uzanan neredeyse 1.5 yüzyıllık süreçte…

Ama büyüyen gemi tonajına koşut olarak artan ve facia boyutuna ulaşan “olası deniz kazası” tehdidi artık bu tür deniz trafiğinin bir şekilde denetlenmesini gerektiriyor.Ya Türk Boğazları’na özgü tanker boyutu oluşturup rizikoyu küçülterek ya da petrol trafiği için başka taşıma seçeneği oluşturarak!

Türk Boğazları yakın bir gelecekte çok şeylere gebe!

Haydi hayırlısı…