Aytaş: "Deniz taşımacılığı özel sektörde"
Gemi İnşa ve Tersaneler Müdürü Yaşar Duran Aytaş, “taşımacılık artık tamamen özel sektörde. Özel sektörde olduğuna göre özel sektör kendini yenileyecek ve acente sistemini düzenleyecek.” dedi.
Türkiye’deki tersanelerin hedefi nedir? Tersaneler nereye gidiyor?
"Denizcilikteki navlun fiyatları değişmeye başladı. Bunun yeni gemi siparişlerine de zaman içinde yansıyacak. Belki bu yansıma bir yıl sürebilir. Ama tersanelerin hepsini aynı kategoriye koyamıyoruz. Bir kısmı elinde kalmış gemiler var, yarım kalmış gemiler, finansal problemler var. Bunların tamamlanması lazım. Bir diğeri ise mali yapısı itibariyle güçlü değil elindeki siparişi bitirmiş, sipariş bekleyen tersaneler var. Bir kısmı da sipariş alan tersanelerimiz var. O yüzden hepsini bir kefede tutamıyoruz. Ayrı ayrı olduklarını gözlemliyoruz. Bizim umudumuz bu sektördeki krizin bir an evvel çözüme doğru gitmesi. Ve bu biraz zaman alacak, biraz sabır işi. Yani bizim o altın çağ dediğimiz devir şuan da yok. Belki şunu düşünebiliriz; bunu yakalamamız daha da çok sürecek mi? Ben 2011 yılında artık daha iyi olacağını ümit ediyorum. Tabi bu arada şunu da gözlemlemek lazım; gemi inşaatında bu kriz sürerken, gemi sökümünde en yüksek noktalara geldik. Dışarıdan gelen gemi sökümcüler büyük gayretleri sonucu bugün gerçekten de üst noktalara gelmiş durumda. Yıl sonu itibariyle yanılmıyorsam 900 veya 1000 tonu aşmış olacak. 900 milyon ton veya 1 milyon tona yaklaşmış olacak. Bu da sevindirici. Tabi bunlar uluslar arası kurallara göre gemi sökümü yapıyorlar. Hatta geçen gün biz uluslar arası gemi sökümü çalıştayı yaptık. Ben bunu ülkemiz açısından çok önemli bir çalıştay olarak yorumluyorum. Gemi inşaatında eğitime ağırlık vermek gerekiyor. Piri Reis Denizcilik Lisesi bu sene faaliyete geçti. Hükümet olarak ta, bakanımız olarak ta krizden çıkılması tüm gayretlerle sarf ediliyor."
Deniz nakliyatlarında, taşımacılığında ne düşünüyorsunuz? Bunları neden sahiplenemiyorlar?
"Gemi işletmeciliği profesyonel bir konu. Eğer yolcu gemilerinden bahsedersek dünyada böyle bir işletmemiz maalesef yok. Samsun ve Ankara gemileriyle en azından İtalya, Çeşme veya Yunan adaları hatta Mısır’a kadar turlar vardı. Bu devletin resmi kanalının yaptığı bir şey. Ancak Ankara ve Samsun gemisi özelleşmesi ile bu gemilerin yapılarında ki değişimle meydana geldi. Fakat bunu gerçekleştiremediler. Demek ki burada bir işletme problemi var. Profesyonelce yapmak lazım. Dünyada bu işi yapan kruvaziyer taşımacılığı yapan büyük şirketler var. İstanbul’u mesken edindiler. Bu da tabi sevindirici. Ancak İstanbul, İzmir, Trabzon gibi belli yerlere bu kruvaziyer tipi gemilerin bilhassa Karadeniz bölgesine ve buradan entegre olarak bu şehirlerimizden Anadolu içlerine doğru götürülmesi gereken bir altyapı oluşması var. Bu da zaman alacak. Ama bu belli yerlerin home port dediğimiz ev limanları sistemine doğru gidilmesi gerektiğini düşünüyorum. 2023 hedefleri içerisinde bunlar var. Deniz turizminin geliştirilmesi var. Bunlar zaman alacak. Ama bir hedef olarak konuldu. Türk insanı müteşebbistir. Şuanda böyle bir şeye girilmiyor. Denizci millet, denizci ülke diyoruz ama bu yine devlet eliyle yapılacak şey değil. Dünyanın her tarafında özel sektörler var. Özel sektör kanalıyla yapılması lazım. Gerekli limanlar zaten düzenleniyor, biz müteşebbisleri bekliyoruz. Diğer konuya geldiğimiz zaman ise; taşımacılık artık tamamen özel sektörde. Özel sektörde olduğuna göre özel sektör kendini yenileyecek. Pazarlarını arttıracak ve acente sistemini düzenleyecek. Ayrıca yükleri bulmak için de gayret sarf edecek. Demek ki burada dış ticaretini kendi ticaret birimini iyi zaman kurması lazım. Bir diğer konu ise beyaz listede olan gemilerimizin beyaz listede kalmasının gayretini armatörlerimiz gösterecek. Bu da yeni gemiler demek. Bizim gemilerimiz yaşlı. Yeni gemiye ihtiyaç olduğunu, hedefleri olan güçlü armatörler lazım. Bunlarda sevindirici olarak gelişiyorlar. Taktirle andığımız birçok armatörümüz de var”
Haber ve Fotoğraf: Tarkan BİRİCİK - Merve KORKMAZ - Deniz Haber Ajansı
