Orakcı: Gemilerin yaptığı hataları izliyoruz
Hükümet her yıl 55 bini İstanbul'dan 50 bini Çanakkale'den olmak üzere ciddi bir gemi trafiği yaşanan boğazlarda yaşanacak herhangi bir tehlike öncesi önemli toplantılar düzenledi.
Bakanlar, yılda ortalama 100 Milyon ton petrol ve tehlikeli madde taşınan boğazların güvenliği için petrol üreticisi firmalarla bir araya gelirken kıyıların emniyetinden sorumlu ilgili kamu kurumları da güvenliğin üst seviyeye çıkarılması için seferber oldu. Uzmanlar, 13 milyona yaklaşan nüfusu ile Avrupa'nın 21 ülkesinden daha fazla insanı barındıran İstanbul'da yaşanacak olası bir tanker kazasının tam anlamıyla bir felakete neden olabileceğini belirtiyor. Boğazda daha önce 1979 ve 1994 yıllarında iki büyük tanker kazası yaşayan İstanbul'da son 15 yılda yaşanan kazalarda 115 bin ton petrol denize döküldü. Meksika'da yaşanan kazanın bir benzerinin boğazda yaşanması durumunda günlerce sürecek çevre felaketinin de beraberinde gelebileceği uyarısı yapılıyor.
Türk Boğazlarının 37 mil uzunluğunda Çanakkale Boğazı, 110 mil uzunluğunda Marmara Denizi ve 17 mil uzunluğunda İstanbul Boğazı'ndan oluştuğunu belirten Kıyı Emniyeti Genel Müdürü Salih Orakcı "Karadeniz ile Ege Denizi arasındaki, toplam uzunluğu 164 deniz mili olan bu suyolunun alternatifi yoktur ve tüm ülkeler, özellikle Karadeniz ülkelerinin ekonomileri için bu hat çok önemli." diye konuştu.
İstanbul Boğazı'ndan her gün ortalama 150 kuru yük gemisi ve 23 tehlikeli yük taşıyan gemi transit geçiş yaptığını belirten Orakcı "Boğazdan geçen gemilerin 7 gün 24 saat izliyoruz. Gemilerin yaptığı hatalarını izleyen bir sistemimiz mevcut. Geçiş yapan gemiler bu sistemin işleyişini gördükçe artık boğaz geçişlerinde kılavuz kaptan alma ihtiyacı hissediyorlar. 3 bin tonluk bir gemi için alınan kılavuzluk ücreti 292 dolar. Hiç kimse 292 dolar için benim boğazlarımı riske edemez. Dünyadaki diğer örneklerine nazaran pahalı olmayan bir uygulama. Kılavuz kaptanlığını şiddetle tavsiye ediyoruz. Son yıllardaki çalışmalarımız sayesinde boğaz geçişlerinde kılavuz kaptan alma oranı yüzde 30'lardan yüzde 43'leri yükseldi."diye konuştu.
Boğazların riskli olduğunu 90 derecelik 8 keskin viraj bulunduğunu belirten Orakcı "Boğazlarda riskin azaltılması ve meydana gelebilecek acil durumlara karşı etkin bir şekilde müdahale edebilmek için gerekli olan en önemli husus, teknik ve idari altyapı ile tecrübeli insan kaynağıdır. Günümüzde kazaların önlenmesi kadar kaza sonrası alınacak tedbirler ile olaylara zamanında ve etkin müdahale şüphesiz ki, olabilecek kayıpları minimize edecek." dedi.
"Hata yapan gemiyi ülkesine şikayet ediyoruz"
Türk Boğazlarından yapılan gemi geçişlerini izlenirken ulusal ve uluslararası kurallara uygunluğun göz önünde bulundurulduğunu belirten Orakcı "Bu kurallara uymayan gemileri Denizcilik Müsteşarlığı'na bildiriyoruz. Liman Başkanlığı bu gemiler hakkında araştırma yaparak kural ihlallerini bildirerek cezalar uygulanıyor. Kural ihlali yapanların yakalanmama ihtimali yok. Radar sistemi ve kameralarla takip edilerek ceza uygulanıyor. Ceza uygulamaları parasal boyutu ile gemilere bildirildiği gibi bu uygulamalar Denizcilik Müsteşarlığı ve Ulaştırma ve Dışişleri Bakanlığı vasıtasıyla o ülkenin bayrak devletine bildiriliyor. Size ait bir gemi boğazda şu hataları yapıyor bu gemilerin uyarılması konusunda gereğini yapın diyoruz. Uyarılmaması halinde bir daha ki sefere geçişlerinde daha katı uygulamalar yapacağımızı söylüyoruz. -Ki bu konuda en duyarlı ülke Rusya." açıklamasında bulundu.
Boğaz'da yaşanan kazalar
14 Aralık 1960: Yunan bandıralı Worl Harmony ve Yugoslav bandıralı Peter Zoranic gemisi kazasında 20 denizcinin hayatını kaybetti tonlarca petrol Boğaz'a aktı.
01 Ocak 1966: İki Sovyet bandıralı gemi İstanbul Boğazı'nda çarpıştı. Tonlarca petrol denize karıştı.
15 Kasım 1979: Romen tankeri İndependenta, Yunan kuru yük gemisi Evriyali ile çarpıştı. Kaza da 20 bin ton ham petrol denize dökülürken 50 bin ton ham petrol yandı. 43 denizci ölüyor.
9 Kasım 1980: Biri Yunan, diğeri İngiliz iki gemi çarpışıyor. Kaza sonucunda yüklü miktarda petrol denize yayıldı.
28 Ekim 1988: Sıvılaştırılmış amonyak gazı yüklü Panama bandıralı Blue Star, Gaziantep tankerine çarptı. Tankerden sızan tonlarca amonyak, rüzgarın etkisiyle Marmara Denizi'nde yayıldı.
29 Mart 1990: Irak tankeri Jambur ve Çin kuru yük gemisi Datton Shang'in çarpışması sonucu büyük bir miktar petrol Boğaz sularına karıştı.
14 Ekim 1991: Filipinler bayraklı yük gemisi Madonna Lily ile koyun taşıyan Lübnan bandralı Rabinion çarpışması sonucu 21 bin adet koyun Boğaz sularına gömüldü.
13 Mart 1994: Güney Kıbrıs bandıralı Nassia ve Shipbroker tankerleri çarpışması sonucu 29 denizci hayatını kaybetti 98 bin 600 ton petrolün 13 bin 500 tonu günlerce yandı. Boğaz trafiğe kapatılıyor.
13 Şubat 1997: Tuzla'daki GEMSAN Tersanesi'nde bakıma alınan Türkiye'nin en büyük tankeri TPAO kaynak yapılırken alev aldı, yangında 2 itfaiyeci öldü, 500 ton fuil-oil ve 35 ton mazot suya sızdı.
22 Ocak 1999: Marmara Denizi'nde Armutlu açıklarında, Marmara tankerinde peş peşe meydana gelen patlamalar sonucu yangın çıktı. İki kişinin öldüğü kazada tonlarca petrol Marmara'ya karıştı.
