• BIST 83.574
  • Altın 89,068
  • Dolar 2,3145
  • Euro 2,8405
  • İstanbul 9 °C
  • Ankara 3 °C

Charterparty'da taşıyanın korunması

HARUN ŞİŞMANYAZICI

CHARTERPARTY'LERDE TAŞIYANI KORUYAN MADDELER

Kira Mukavelelerinde taşıyanı koruyan cls'lar olarak yer alan Paramount cls, Himalaya cls, New Jason cls, Both to Blame Collision cls acaba her zaman taşıyanı koruyan cls'lar mıdır?

Bu yazımızda yukarıdaki sorunun cevabı araştırılacak ancak 3 Cls'a ağırlık verilecektir. Meselenin detayına girmeden önce sektörde yanlış olarak bilinen iki hususu belirtmekte fayda vardır.

-Paramount cls her zaman taşıyanın lehine değildir.(ch/p ye uygulanması bakımından)

-New Jason cls ve Both to Blame Collision cls un önemi ve faydası o ch/p ye uygulanacak yasa ve ch/p nin diğer hükümlerine göre değişmektedir.

Bu cümleden olmak üzere New Jason cls ve Both the Blame Collision cls kullanılacak ch/p ye uygulanacak olan yasanın USA Hukuku olması halinde bir anlam taşımakta aksi taktirde bu cls ların konulup konulmaması arasında bir fark bulunmamaktadır. Fakat GENCON cls 2 hükmü göz önüne alındığında Both to Blame cls'un ch/p de olması taşıyan/donatan lehine olmaktadır.

-New Jason cls ch/p ye USA Hukuku uygulanmayacak ise Türk, Alman ve diğer bazı hukuk sistemleri bakımından bir anlam ifade etmeyecek bu cls'un varlığı Ya da yokluğu taşıyanın menfaati bakımından bir fark yaratmayacaktır. Taşıyanın emrindeki elamanların teknik kusur kapsamında yer alan navigasyon ve geminin idaresi ile ilgili kusurlarından dolayı 1924 Bruksel Konvansiyonu ve USA Harter ACT Hükümlerine göre gemiyi denize, sefere (yola) ve yüke hazır hale getirme hususunda gerekli ihtimam ve özeni yerine getirmeleri ve bu konuda taşıyana ve karada ki yöneticilerine atfedilecek bir kusur Ya da ihmal mevcut olmaması halinde mala gelecek olan hasarlar bakımından taşıyanı sorumluluktan kurtarırken USA Hukukuna göre Teknik kusurdan kaynaklanan bir tehlike nedeni ile ilan edilecek bir Müşterek Avarya da Taşıyan alacaklı masasına oturamamakta ve borçlu masasında yer almaktadır.

Kısaca yük sahibinin zararını ödemekte kendi zarar ziyanı için ise alacaklı olamamaktadır. Bu husus sadece USA Hukuku'nun geçerli olduğu durumda ortaya çıkmaktadır. CH/P de New Jason cls'un olması halinde ise bu olumsuz durum ortadan kalkmakta ve böylece taşıyan alacaklı masasında yer almakta ve Müşterek Avarya paylaşımına katılabilmektedir. Bu cls da bir ilave paragraf ile bu cls un hükümlerinin bu ch/ptahtında tanzim edilecek konşimentolar da da yer alması hükme bağlanması ile klozun hükümleri konşimento hamillerine karşı da kullanılabilmektedir. CONGENBILL 94 de New Jason cls açıkça yer almaktadır.

-Both to Blame Collision Cls da ise İngiliz,Alman ve Türk Hukukuna göre çatma halinde %100 bir gemi kusurlu ise bu gemide yükü bulunan taşıtan malına gelen hasar bakımından bu taşıyana müracaatı halinde teknik kusur def'i ile bu talebi geçersiz kılınmakta, karşı geminin kusuru olmaması nedeni ile ona da gidilememektedir. Müşterek kusurda ise Türk hukuku açısından ancak müşterek kusur başlıklı TK md 1218 e göre taşıyana gidildiği taktirde taşıyan kusur oranında sorumlu olmakta, Tkmd 947/2 ve TK MD 1062 ye göre müracaat edildiği taktirde yine taşıyan teknik kusur def'inden yararlanmaktadır. (Prof. Fehmi Ülgener)

Buradan da görüleceği üzere çatmada müşterek kusur olması durumunda taşıtanın yüküne gelen hasar ile ilgili talebi yükünün bulunduğu gemiden yapılamamakta ve ancak kusuru nispetin de karşı gemiden yapılabilmektedir. 1910 Brüksel Çatma Konvansiyonun 4 cü maddesine göre taşıtan zararını ancak karşı gemiden onun kusuru oranında talep etmekte ve karşı gemide ödediği tazminatı diğer gemiden talep edememektedir.

Bu konvansiyona taraf olmayan USA Hukukuna göre ise bu konvansiyona taraf olmamaları nedeni ile müşterek kusurlu bir çatmada her iki gemide peşinen %50-50 kusurlu sayılmakta taşıtan zararının tamamını ancak karşı gemiden talep etmekte, karşı gemide ödediği tazminatın yarısını diğer gemiden talep etmektedir.

Böylece teknik kusur def'i taşıyan bakımından ortadan kalkmakta buda aleyhine olmaktadır. Bu nedenle Both to Blame Collision Cls un ch/p de ve konşimentoda yer alması ile tazminat ödeyen taşıyan ödediğinin yarısını taşıtanın yükünün bulunduğu gemi yerine tazminat ödediği taşıtandan talep etmekte ve yükün bulunduğu geminin taşıyanı bu bakımdan her hangi bir talep ile karşılaşmamakta ve kendisi için teknik kusur def'i bu yolla geçerli olmaktadır.

İngiliz, Alman Hukuku bakımından bu maddenin ch/p ve konşimentoda olmaması teknik kusur def'i açısından taşıyan bakımından bir problem yaratmayacaktır. Türk Hukuku bakımından ise Tk md 1218 sebebiyle bu cls un uygulama sahası bulunmamaktadır. Çünkü her iki gemide kusurları oranında sorumlu olmakta böylece yük ilgilisi bu cls'a göre karşı gemiden zararının tamamını değil ancak karşı geminin kusuru oranında talepte bulunabilmekte böylece bu gemide karşı gemiden herhangi bir talepte bulunamamaktadır. Diğer taraftan Gencon ch/p de Both to Blame Collision cls un olması hem BIMCO nun hazırladığı charterpartyler deki yeknesaklığı sağlamak amacına hizmet etmekte hemde bu charterparty nin cls 2 una göre 1924 Brüksel Konvansiyonun (Lahey Kuralları) kendisine yüklediği sorumluluklardan farklı olarak taşıyan kıracı karşısında sadece gemiyi denize, sefere ve yüke ve hazır hale getirmek hususunda kendisinin ve yöneticilerinin gerekli özen ve ihtimamı göstermeleri halinde ve bunu ispat etmeleri durumunda ve bunu seferin başlangıcında sağlamış olmaları şartı ile başka nedenler ile yüke gelecek olan hasarlardan sorumlu olmamaktadırlar. Bunun içine kendi elamanlarının ticari ve teknik kusurları da dahildir. (Ancak bu husus konşimento hamiline karşı değil kiracıya karşı olan bir sorumsuzluk halidir. Konşimento ile Lahey Kurallarına göre ch/p deki sorumluluklarından daha fazla olarak üstlendikleri sorumlulukları da kiracıdan talep edebilmektedirler)

İşte bu charter party nin söz konusu maddesi hükmüne göre, bu ch/p de ''Çatmada Müşterek Sorumluluk ''klozunun olması durumunda, müşterek kusurlu çatma halinde yükle ilgililer, ziyan ve hasarlarını geçmeyecek bir şekilde, aşağıda belirtilen kalemleri donatan/taşıyana tazmin etme ve aynı zamanda bu suretle doğacak sorumluluğu üstlenme yükümlülüğü altına girmektedirler.

*Diğer donatanlardan yüklerine gelen zararları sebebiyle tahsil ettikleri veya edecekleri meblağlar

*Diğer donatanın bu şahıslara ait yük zararı sebebiyle donatan /taşıyandan tahsil ettiği meblağlar. (Prof. Fehmi Ülgener)

-Pramount cls'una gelince Lahey Kurallarına göre taşıyan gemiyi seferin başlangıcında denize, sefere ve yüke hazır hale getirmek hususunda gerekli özen ve ihtimamı göstermek mecburiyetindedir. Bu husus İngiliz Common Law da olduğu gibi gibi bir mutlak sorumluluk hali değil (yani mutlaka hazır hale getirme mecburiyeti değil) bir özen borcudur. Bu konuda gerekli özen ve ihtimamı gösterme mecburiyetidir. Bunu yerine getirdiği taktirde konvansiyonda belirtilen muhtemel sorumsuzluk hallerinden (yükün ayıbı, amme düşmanlarının hareketleri, semai afetler, taşıyanın ve yöneticilerinin kusuru olmayan yangın, taşıtanların kusuru, ambalaj yetersizliği, vs gibi 17 husus) taşıyan aynı zamanda kendi elamanlarının (gemi personeli)teknik kusurundan da sorumlu olmamaktadır. Ticari kusurdan (yüke gerekli özenin gösterilmemesi) ise sorumlu olmaktadır.

LAHEY Kuralları zorunlu kurallar olup buna taraf olan ülkede hazırlanan bir konşimento olması veya bu konvansiyona taraf olan bir ülkeden yüklemenin yapılması Ya da konşimentoda bu kuralların uygulanacağına dair bir hükmün olması (bir PARAMOUNT cls un olması ) durumunda (bu son iki husus Hague Visby kuralıdır) mutlaka bu kurallara uyulması gerekmektedir. Bu Kurallar taşıyan ile konşimento hamili arasındaki ilişki bakımından önemlidir. Lahey kuralları ch/p lere uygulanmaz. Ch/p lere uygulanması için bu ch/p tahtında bir konşimento tanzimi (ALMAN ve Türk Hukuku bakımından)konvansiyon hükmü bakımından taşıyan ile konşimento hamilleri arasındaki ilişkiyi düzenleyen konşimento benzeri diğer dökümanların tanzimi ve bunun muhatabının taşıtan yani kiracıdan farklı bir taraf olması gerekmektedir (konşimentonun el değiştirmesi kısaca kiracı Ya da taşıtandan farklı birinin bu konşimentonun hamili olması gerekir) Bu kuralların taşıtana da uygulanması ancak ch/p ye bu konuda açıkça bir Paramount cls un konması ile mümkündür. Bu durumda ise taşıyan kendisini taşıtan karşısında bu zorunlu kuralların hükmü altına sokmaktadır.

Oysaki Gencon ch/p nin csl 2 sı yukarıda söylenildiği şekilde taşıtana kiracı karşısında daha düşük düzeyde sorumluluklar yüklemekte ve hatta diğer maddeler ile konşimento tahtında ch/p ye göre üstlendiği fazla sorumlulukluk için taşıtana rücu edebilmektedir.(konşimento cls'u) bu durumda da Gencon 76 ve 94 de bu anlamda bir Paramount cls un olması taşıyanın lehine olmamaktadır.

Bu husus BALTIME CH/P açısından da geçerlidir. Dolayısı ile PARAMOUNT CLS HER ZAMAN TAŞIYAN LEHİNE DEĞİLDİR, BUNUN İÇİN CH/P NİN DİĞER MADDELERİNİ İNCELEMEK GEREKİR. BU HUSUS NEDENİ İLE GENCON CH/P DE LAHEY KURALLARININ CH/P YE DE UYGULANACAĞI HUSUSUNDA BİR PARAMOUNT CLS YOKTUR. FAKAT NE GARİPTİRKİ BAZI ARMATÖRLERİMİZ ARMATÖRÜ KORUYAN CLS DİYE BUNU CH/P YE İLAVE ETMEKTEDİRLER.

Charterparty açısından durum bu merkezde iken konşimento açısından Lahey Kurallarını Ya da benzeri ulusal yasaların uygulanması hem yukarıda açıklandığı çerçevede bir zorunluluk hemde taşıyanın/donatanın yüke gelecek olan hasarlar bakımından PANDI kapsamında karşılaşacağı zarar ziyanı kulüpten tahsil edebilmesi için bir önemli bir şarttır.

Bu yazı toplam 7350 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Yorumlar
serdar yavuz
23 Ocak 2012 Pazartesi 17:32
charterparty
hocam bileğinize sağlık itücü\'den serdar yavuz
88.242.226.161
Onur ÇOLAK
06 Ekim 2009 Salı 16:04
teşekkürler
Hocam engin bilgi ve deneyimlerinizi denizcilik camiası ile paylaştıgınız için size tşk ederim.
Yeni yazılarınızıda bekliyoruz...
94.120.243.171
Kaptan Refik Akdoğan
25 Eylül 2009 Cuma 11:53
Harun Şişmanyazıcı
İşte deniz ticareti budur. İlk kez deniz ticaret ile ilgili bir yazı görüyorum. Bunları bilmezseniz ticaret gemileriyle para kazanamazsınız. Fakültede öğretim görevlisi iken deniz ticareti bölümü açılması miçin uğraştımsa da başarılı olamadım. İMO
kuralları güvenlik ve çevre koruma içindir. DENİZ TİCARETİ İLMİ para kazanmak içindir. Sayın Şişmanyazıcıya teşekkürler. Allah selamet versin.
78.174.143.228
Yazarın Diğer Yazıları
ÇOK OKUNANLAR
Tüm Hakları Saklıdır © 2004 Deniz Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 293 75 48-32 | Faks : 0212 293 75 49 | Haber Scripti: CM Bilişim