• BIST 95.852
  • Altın 190,976
  • Dolar 4,6622
  • Euro 5,4311
  • İstanbul 26 °C
  • Ankara 18 °C
  • İzmir 26 °C
  • Antalya 30 °C
  • Muğla 22 °C
  • Çanakkale 24 °C

Suhulet'in Düşündürdükleri…

TANSEL TİMUR

DENİZ HABER AJANSI’nda birkaç gündür yer verilen “Dünyanın İlk Arabalı Vapuru: SUHULET” başlıklı yazı denizciliğimiz açısından önemli köşe taşlarından birini bizlere bir kez daha hatırlatıyor. Yazıda dikkat çekmeyi istediğim husus ise, "resimlerini İstanbul’da çizdiren Hüseyin Haki Efendi, bu çizimleri İngiltere’ye gönderdi. İngilizler bu tasarıma hayran kaldı ve şaşkınlıklarını gizleyemedi" ifadeleri...

İngilizlerin gerçekten şaşırıp şaşırmadıkları bir yana, burada önemli olan, “çizimler”in İstanbul’da hazırlanıp İngiltere’ye gönderilmiş olması... Çünkü bu ifadeler bize, o dönemde Osmanlı’nın sahip olduğu teknik bilgi birikiminin buna imkan tanıyacakdüzeyde gelişmiş olduğunu gösteriyor.

Bundan daha da önemli olan ve altı kalın çizgilerle çizilmesi gereken husus ise, dönemin Şirket-i Hayriye yöneticilerinin dışarılara “inceleme heyetleri” gönderip, başkalarının projelerini kopyalamak (ya da satın almak) yerine; doğrusunu yapmış, yani kentin ve kentlinin ihtiyaçlarını karşılayacak yepyeni bir gemi tasarlamayı öngörmüş ve bunu gerçekleştirmiş olmaları...

SUHULET ile ilk kez ortaya çıkan “araba vapuru” konseptinin, yaklaşık 1,5 asrıaşarak ve gelişip yetkinleşerek günümüze kadar ulaşmış olması, bu “çizim”e ayrıcadaha farklı özellikler de yüklüyor...

* * *

Burada şu noktaya da değinmeliyiz:

Bugün araştırmacılar eğer biraz çaba sarf ederek “ilgilisi”ni bulur ve başvururlarsa; çok büyük olasılıkla, SUHULET’in Hüseyin Haki Efendi’nin İngiltere’ye gönderdiği  “çizim”lerine de ulaşabilirler. SUHULET’i inşa eden tersanenin yerinde yeller esiyorsa da, İngilizlerin “hayran kalıp şaşkınlıklarını gizleyemedikleri” bu özgün tasarımı, “dünyanın ilk arabalı vapuru”nun projelerini gözleri gibi koruyup saklamış oldukları kesindir.

* * *

Peki, aynı şeyi sonraki yıllarda kendi tersanelerimizde inşa ettiğimiz diğer gemilerimiz için de söyleyebilir miyiz? Cumhuriyet döneminin ilk gemisi GÖLCÜK tankerinin, yapılabilmesi için yeni kızak inşa edilen, indirilebilmesi için ilk kez kızak yağı üretilen KARTAL araba vapurunun, iki parça olarak Camialtı Tersanesi’nde inşa edilip Tatvan’da birleştirilenİKİ NİSAN’ın, 6.500 DWT’luk ilk gemimiz ABİDİN DAVER’in; dizel motorlu ilk araba vapurları HAREM’in, EMİNÖNÜ’nün, SALACAK’ın; çıtayı 12.500 DWT’a yükselten AMİRAL ŞÜKRÜ OKAN’ın, yandan çarklı KARAMÜRSEL’in; İSTANBUL, YEŞİLADA, BANDIRMA, TEKİRDAĞ, BOZCAADA feribotlarının, başka bir deyişle Cumhuriyet dönemi gemi mühendisliği tarihinin köşe taşı niteliğindeki gemilerimizin projelerine bizlerin de İngilizlerin SUHULET’e göstermiş olabilecekleri özeni göstermiş olabileceğimizi umuyor muyuz?

Bırakalım “eski”leri, daha son dönemlerin gemileri olan SEDEFADASI, İNCİBURNU, BOSTANCI vapurlarının, uluslararası kurallara tam uygun inşa edilen öncü gemiler PREVEZE, ÇALDIRAN, MOHAÇ, NİĞBOLU, AĞRI, ARTVİN, ANTALYA ve  ANTAKYA kosterlerinin, 18.000 DWT’luk BİTLİS, BURDUR, BOLU dökme yük gemilerinin, 5.500 DWT’luk ilk yarı-konteyner gemilerinin, BAKÜ, AŞKABAT “passat” tipi çok maksatlı konteyner gemilerinin ve inşa edildiği dönemin yüksek teknolojisini taşıyan İSKENDERUN feribotunun projeleri, Kıbrıs Barış Harekatı sonrası konulan ambargo nedeniyle hayata geçirilmesi ne yazık ki mümkün olamayan, ülkemizin o büyüklük ve özellikteki ilk özgün tasarımı KRUVAZİYER TİP YOLCU GEMİSİ’ne ait çizimler, acaba nerede, hangi karanlık depolarda çuvallar içinde çürümeye terkedilmiş durumda?...

* * *

İstanbul’un fethinin ardından 1455 yılında Fatih’in emri ile kurulan ve gerekOsmanlı, gerekse Cumhuriyet döneminde sürekli yenileştirilerek ve geliştirilerek günümüze ulaşan TERSANE-İ AMİRE’nin en önemli iki bölümünün (Taşkızak ve Camialtı Tersaneleri) yap-işlet-devret modeli ile HALİÇPORT olarak anılan Haliç Yat Limanı ve Kompleksi Projesi ile otel, yat limanı, lokanta vb. inşa edilmek üzere özelleştirilmiş oldukları ve daha önce tanık olunan sayısız uygulamadan, bu tür durumlarda tarihi-kültürel değerlere karşı ne denli umursamaz hatta hoyratça davranıldığı kamuoyunca çok iyi biliniyor.Oysa bu tersanelerin -başka bir çok şeyin yanı sıra- ülkemiz gemi yapımcılığı ve gemi mühendisliği tarihi açısından önemi, herkesçe çok iyi bilinmesi gereken bir husus....

Her şey bir yana, Mühendishane-i Bahri-i Humayun’un bu alanda kurulmuş ve yer almış olması; Camialtı Tersanesi’nin 70’li yılların başından itibaren ülkemizin “gemi tasarım merkezi” olarak planlanmış, düzenlenmiş ve yıllarca uygulanmış olması; gemi yapımcılığımızın kilometre taşları olan sayısız geminin tasarım ve inşaatlarının bu tersanelerde gerçekleştirilmiş olması; kızağından atölyesine, tornasından kreynine, endazehanesinden ve resimhanesinden arşivine kadar içlerinde yer alan öher şeyle birlikte tersanelerin mesleğimiz ve sektörümüz açısından korunması  gereken değerler olarak görülmesi için yeterli....

Bu açıdan, özellikle Camialtı Tersanesi’nin gemi mühendisliği mesleği açısından tarihi değer taşıyan “proje arşivi”ne sahip çıkılmasının; TMMOB Gemi Mühendisleri Odası’nın yanısıra, İTÜ Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi, YTÜ Gemi İnşaatı ve Denizcilik Fakültesi ve Piri Reis Üniversitesi Mühendislik Fakültesi başta olmak üzere; ilgili üniversite, fakülte ve yüksek okullarımız açısından tarihsel bir görev özelliği taşımakta olduğunu bir kez daha hatırlamakta ve hatırlatmakta yarar var....

Bu yazı toplam 39305 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Yorumlar
T.C.Müh.Kaptan Refik Akdoğan
08 Eylül 2014 Pazartesi 14:57
14:57
Sanki birileri deniz tarihimizi yok etmek için gizli değil alenen deniz ticaret tarihimiz yok etmeye çalışıyor. Denizyollarının büyük babası olan Fevaid-i Osmaniye de 180 yıllık tarihi ile denizin dibine gönderilmedi mi? Bugün doksan yaklaşana yaklaşan sivil denizcilik okullarının gereksinmesi olan on adet okul gemisiinin işletmesini denizyolları işletmesi yaparak FEVAİD-İ OSMANİYE yaşatılabilrdi. Şimdi de haliç tersaneleri turistik hizmetlere peşkeş çekilmektedir. Allah sonumuz hayreyleye. www.refikakdogan.com
46.196.158.18
Yazarın Diğer Yazıları
ÇOK OKUNANLAR
Tüm Hakları Saklıdır © 2004 Deniz Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0212 293 75 48 | Faks : 0212 293 75 49 | Haber Scripti: CM Bilişim